مکانیابی استقرار صنعت پتروشیمی در استان مرکزی و ارزیابی اثرات گزینه های پیشنهادی با استفتده از روش ریام

Sit Selection for Establishement of the Petrochemical Industry in Markazi Province and Impact Assessment of Suggested Locations Using RIAM

  • جزئیات
  • خلاصه پژوهش
  • تعریف مسئله
  • اهمیت و ضرورت
  • اهداف
  • توضیحات تکمیلی
  • حمایت‌های موردنیاز
  • فایل‌های پیوست
  • پیام‌ها
  • حامیان پیشنهادیه
:   بنیادی
:  
کارشناسی ارشد
مهندسی منابع طبیعی
مهندسی منابع طبیعی - محیط زیست - ارزیابی و آمایش سرزمین
:   6 ماه
:   1398/01/31

  توسعه صنایع و توجه به مسائل زیست محیطی محتمل، همچنین استفاده بهینه و پایدار از همه امکانات سرزمین در راستاي مکانیابی با توجه به توان اکولوژیکی منطقه یک از موضوعات مهمی است. که در سالهاي اخیر مورد توجه بخش مدیریت محیط زیست قرار گرفته است. این تحقیق سعی دارد با مکان­یابی مناسب کاربري صنعت پتروشیمی در جهت برنامه­ریزي و ایجاد تعادل وتوازن منطقه­هاي با قابلیت­ها و شرایط زیست­محیطی به مکانیابی مناسب کاربري صنعتی بپردازد. به مرور زمان كه صنعت در حال رشد بود. برنامه ريزان جوامع مختلف را بر آن داشت كه نگاه انتزاعي به بخش صنعت بدون لحاظ كردن مقوله هاي ديگري نظير فضا و انسان ممكن است رشد صنعتي را دچار مشكلات ومعضلات گوناگون نمايد. در جوامع صنعتي همگام با برنامه­ريزي براي رشد بخشهاي مختلف، نگاهي به بحث برنامه ريزي فضائي و آمايش سرزمين شد. در اين ارتباط كشورهايي نظير فرانسه و آلمان، انگليس و كشورهاي اسكانديناوي پيشگام بوده و بخشي از برنامه هاي خود را تحت عنوان آمايش سرزمين مطرح نمودند. بخش صنعت استان مرکزی همواره نقش مهمی در اقتصاد کشور داشته است.  در این تحقیق، با هدف تعیین مکانهای مناسب جهت استقرار فعالیتهای صنعتی، تهیه شده است. بدین منظور معیارهای مربوط به هر نوع فعالیت از طریق مبانی نظری استخراج شده و پس از تعیین پارامترهای فیزیکی،اقتصادی واجتماعی، بیولوژیکی لازم جهت آنالیز، نسبت به وزن­دهی این معیارهابا استفاده از روش تحلیل فرآیند سلسله مراتبیAHP اقدام گردید. سپس 18 لایه اطلاعاتی (کاربری اراضی، شیب، آب های سطحی، جهت ، ارتفاع از سطح دریا، اقلیم، کلاس خاک، فرسایش خاک، فاصله از فرودگاهها، فاصله از شهرستان­ها، فاصله از روستاها، فاصله از جاده­ها ،تراکم پوشش گیاهی، آب های زیرزمینی، فاصله از مناطق حفاظت شده، فاصله از صنایع، فاصله از گسل در محیط GIS، به روش، رویهم گذاری ریاضی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.ودرنهایت باروش RIAM ارجحیت­ها مورد بررسی قرارگرفت. بر مبنای نتایج حاصل شده، نواحی شمالی استان ترکیبی از سه فعالیت گردشگری، صنعتی و کشاورزی است و اراضی سکونتگاهی در سطح استان به صورت منظمی پراکنده شده است. با این وجودنواحی جنوبی ومرکزی استان بیشترین سهم توسعه سکونتگاهی را به خود اختصاص داده است. به عبارت دیگر، شهرستانهای شمالی، جنوبی برای احداث صنایع پتروشیمی، به مراتب دارای شرایط بهتری نسبت به شهرستانهای مرکزی می­باشند. شهرستان های ساوه ،زرندیه،محلات،تفرش مکان های مناسب برای احداث پتروشیمی می باشد.

شاخص‌ها، ویژگی‌هایی از یک موضوع تصمیم‌گیری هستند که بر تصمیم‌های ما تاثیر می‌گذارند. انجام تصمیم‌گیری‌های کلان مانند گزینش محل بهینه واحدهای مختلف صنعتی در هر کشور، نیاز به شناخت شاخص­های موثر در این زمینه دارد تا از امکانات و توانایی‌های مناطق مختلف استفاده درست و بهینه‌ای به­عمل آید. موضوع تعیین و شناخت شاخص‌ها در زمینه بررسی قابلیت‌های مناطق مختلف با­توجه به نیازهای گروه‌های مختلف صنعتی، امری بسیار مهم می‌باشد، احداث یک یا چند واحد صنعتی در مکان‌های بهینه و در بهترین وضعیت ممکن، نه تنها گردش مواد و خدمات به مشتریان را بهبود می‌بخشد، بلکه کارخانه را در یک وضعیت مطلوب قرار می‌دهد (اصغرپور، 1385).

آمايش­سرزمين از لحاظ صنعت بر اساس ضابطه‌هاي علمي نوعي تقسيم كار ميان منطقه ها و استان‌ها پديد مي­آورد. اين به آن معناست كه ميزان معيني كار اجتماعي و نتايج آن در تناسب معيني ميان استانهاي مختلف بايد تقسيم شود. براساس طرح آمايش­سرزمين است كه برنامه­ريزي و تقسيم منابع سرمايه­گذاري در منطقه­ها و استانهاي مختلف كشور انجام مي­شود. گامهاي بعدي براي انتخاب و تعيين محل پروژه صنعتي با توجه به شرايط طبيعي، اقتصادي، اجتماعي و تاريخي تحقق پيدا مي­كند. پياده كردن پروژه مورد نظر و بهره­برداري از آن موجب پديد آمدن و توسعه مبادله در داخل استان و خارج از آن را فراهم مي سازد (پولاددژ، 1376). در طراحي صنعت پتروشيمي مسائل مختلف و متعدد زيادي مطرح مي‌باشند که يکي از مهمترين آنها مکان‌يابي مناسب است و بايستي بررسي و کارشناسي مناسبي در اين امر صورت گيرد تا اهداف مورد نظر به تحقق رسيده و طرح بهينه‌اي از آن پديد آيد. مکان‌يابي بهينه، باعث کاهش اتلاف منابع و به تبع آن کاهش قيمت محصول تمام شده و بهينه‌سازي زنجيره تأمين، توليد، توزيع و فروش خواهد شد (اسکانیان و خسروبیگی، 1387). مکان‌يابي ساخت و استقرار واحدهاي پتروشيمي بايستي با در نظر گرفتن انواع عوامل و شرايط محيطي موجود، گوناگوني حالت‌هايي که با توجه به شرايط خاص اين واحدها وجود دارد و يا بوجود مي‌آيد و با در نظر گرفتن اينکه عوامل بسيار زيادي در آن موثر بوده و بايد اثرات آنها در نظر گرفته شود و راه‌حل بهينه‌اي جهت فائق آمدن بر مشکلات پيدا کرد؛ انجام شود. در اين راستا مقررات وضع شده از سوي سازمان‌هاي ديگر از جمله حريم‌هاي خاصي که وجود دارد بايد درنظر گرفته شده و در همان حال استانداردها و مقررات طراحی و ساخت نيز، مد نظر قرار گيرد و با جمع‌بندي و ارزيابي تمام موارد، طراحي انجام گيرد که کاري بسيار طاقت فرسا و مشکل مي‌باشد.  از همه مهم‌تر عوامل اقتصادي دخيل در آن، مانند هزينه‌هاي انتقال تجهيزات، انتقال و اسکان پرسنل، تحصيل زمين مناسب، و... و عوامل تکنيکي ديگر اجرايي، که با توجه به طراحي و قرارگيري سيستم‌ها و واحدها وجود دارد که بعضاً نيز، در هزينه­هاي اقتصادي تاثير­گذار هستند، مانند فاصله تا مبادي تامين خوراک، فاصله تا مبادي توزيع، مصرف و صنايع پايين دستي، فاصله تا سکونت‌گاه‌هاي مناسب نيروي انساني، راههاي ارتباطي و فواصل آنها و طراحي ايمن و در نظر گرفتن موارد مختلف ديگراز قبيل کاهش اثرات زيست محيطي، اثرات فراسازماني و سياست‌هاي دولتي، قرار گيري در محيط مناسب و...، با توجه به حجم عظيم داده‌ها، پردازش اين اطلاعات کاري بسيار مشکل، زمان‌بر و هزينه بر می‌باشد، که مکان‌يابي مناسب مي تواند علاوه بر بهينه‌سازي طرح، باعث کاهش هزينه ها حتي هزينه‌هاي آتي وبرخي هزينه‌هاي جاري طرح شود (اسکانیان و خسروبیگی، 1387).

مساله تعيين مكان براي پروژه‌هاي صنعتي ، يكي از مهم‌ترين مسائل سرمايه گذاري است. هدف از طرح آمايش­سرزمين از لحاظ صنعت، در مقياس كل كشور، قرار گرفتن منطقي رشته هاي مختلف صنعت در فضا، رشد موزون، متناسب و متعادل استانهاي مختلف كشور در رشته‌ها و شاخه‌هاي مختلف صنعتي توام با استفاده كامل از منابع­طبيعي و انساني، به‌منظور به دست آوردن حداكثر كارآيي است. براي استقرار صنايع مختلف بايد شرايط اقتصادي، نوع نيازها و تخصص در توليد هر منطقه يا استان با توجه به گذشته آن در نظر گرفته شود. ايجاد فعاليت‌هاي صنعتي در استانهاي مختلف كشور بايد طوري باشد كه شرايط لازم را براي بهبود اقتصادي و اجتماعي اين استان‌ها و نيز براي مليت‌هاي مختلف در آن استان‌ها فراهم سازد و به بالا بردن سطح زندگي معنوي و مادي همه مردم كمك كند (نقدی، 1390). ولی بی توجهی به مساله مهم مکان، سبب می‌‌شود تا واحد تولیدی به سود‌دهی مورد نظرنرسد واز رسیدن به هدف خود بازماند. انجام مطالعات مکان‌یابی درست و مناسب، علاوه بر تاثیر اقتصادی بر عملکرد واحد صنعتی، اثرات اجتماعی، زیست‌محیطی، فرهنگی و اقتصادی در منطقه احداث خود خواهد داشت. در ضمن ویژگی‌های منطقه‌ای نیز به عنوان عامل کلیدی موثر در تعیین محل در مسایل مکان‌یابی محسوب می‌شوند. فراهم ساختن امکانات و تسهیلات زیر بنایی درمکانی دارای شرایط بهینه، نسبت به سایر مکان‌ها، به منظور ایجاد شهرک‌های صنعتی، باعث ایجاد انگیزه برای سرمایه­گذاری بخش خصوصی و دولتی در آن مکان می‌شود. از این رو ارزیابی و مطالعه مکان‌های مختلف و با استفاده از روش‌های گوناگون به منظور یافتن مکان مناسب برای تخصیص این امکانات و تسهیلات ضروری است (محقق، 1391).

هدف کلی:

- مکان‌یابی استقرار صنعت پتروشیمی در استان مرکزی و ارزیابی اثرات گزینه‌های پیشنهادی.

اهدف جزیی:

- اولویت‌بندی محل استقرار صنعت پتروشیمی در استان مرکزی  با در نظر گرفتن وزن لایه‌ها.

- کاربرد روش ماتریس (ماتریس ارزیابی اثرات سریع)[1] در مکان‌یابی استقرار صنعت پتروشیمی در استان مرکزی.

- حفظ قابلیت­های زیست­محیطی، آزمون و ارزیابی قابلیت نسبی در حوزه مورد مطالعه.

- مشخص نمودن امکانات، توانمندی­ها و محدودیت­های منطقه در مکانیابی



1-Rapid  Impact Assessment Matrix(RIAM).

حامیان پیشنهادیه:

بدون حامی