شرح نحوی شواهد شعری تفسیر الدر المصون سمین حلبی (جزء 2 و3)

Grammatical Evidences for Poetic Verses of the Book: Al Dur Al Mason fi Eloom Al Kitab Al Maknoon By: Al Samin Al Hilabi : (part two and three)

  • جزئیات
  • خلاصه پژوهش
  • تعریف مسئله
  • اهمیت و ضرورت
  • اهداف
  • توضیحات تکمیلی
  • حمایت‌های موردنیاز
  • فایل‌های پیوست
  • پیام‌ها
  • حامیان پیشنهادیه
:   کاربردی
:  
دکترای حرفه‌ای (Ph.D)
زبان وادبیات خارجی
زبان و ادبیات خارجی - زبان وادبیات عرب
:   10 ماه
:   1398/09/20

این پژوهش شامل 919 بیت شعر عربی است که باید مور ذیل درباره آن ها انجام شود.1-ترجمه دقیق و روان هر بیت به زبان فارسی روان 2- مشخص کردن شاعر هر بیت بخصوص شواهدی که در مورد گوینده آن ها اختلاف نظر وجو دارد.3- شرح و توضیح کامل شاهد و یا شواهدی که در هر بیت وجود دارد با مراجعه به کتب مهم نحوی،لازم به ذکر است برخی از اشعار داری چندین شاهد نحوی،لغوی یامعنایی هستند که علاوه بر بیان شاهد مثال هر بیت،دیگر شواهد موجو در آن ذکر خواهد شد.4- مشخص کردن آیاتی که اشعار در ذیل آن ها ذکر گردیده است. به‌طور كلی، شیوه تحقیقی كه در این پژوهش، استفاده خواهد شد، توصیفی_تحلیلی است، روش گردآوری اطلاعات كتابخانه‌ای و ابزار گردآوری اطلاعات، فيش خواهد بود.لازم به ذکر است ترتیب ذکر شواهد شعری بر اساس ترتیب شماره ای  است که در کتاب مورد نظر در ذیل آیات ذکر شده است . 

کتاب «الدر المصون» از نظر میزان استشهاد به اشعار عرب در زمینه های مختلف قواعد،لغت،بلاغت و معنا،در بین تفاسیر موجود بی نظیر می باشد.وهر پژوهشگر یا خواننده ای با مراجعه به این تفسیر،با حجم عظیمی از شواهد شعری روبرو می شود.بطوری که  هر صفحه از کتاب بیش از یک شاهد و گاهی چندین شاهد شعری می یابد.ومراجعه به خود کتاب و تورق آن،بهترین گواه بر این گفته است.

همانطور که گذشت این کتاب در این باب،مرجع و دایرة المعارفی به شمار می رود که نظریات بسیاری از علمای گذشته امثال سیبویه،کسائی،زمخشری،ابوالبقاء،ابن عطیّه،مهدوی،مکّی و نحاس را در بردارد،متأسفانه این میراث عظیم،اسیر مخطوطات و محصور در کتابخانه ها گشته است. در حالی که چنین کتابی با ویژگی های یاد شده که مختصری از این کتاب ارزشمند بود است،شایسته ی تحقیقات،تنقیحات و پژوهش های بسیار زیادتری در موضوعات مختلف است.

اهمیت بحث قرآنی در زمینه شواهد ادبی به خصوص شواهد شعری بر کسی پوشیده نیست؛چرا که بحث شواهد شعری قرآن با جنبه های مختلف لغوی،نحوی و بلاغی،افق های جالبی دارد و در تحکیم و تثبیت فهم آیات قرآنی،نقش مؤثری را ایفا می کند.بنابراین شایسته است بیش از این به این مسأله توجه شود.از طرفی دیگر از آنجا که کشف شواهد ادبی و بلاغی قرآن مفسران و قرآن پژوهان را در حل مشکلات تفسیری و فهم دقیق آیات و رفع شبهات کمک شایانی خواهد کرد از این رو می توان گفت کاربردی کردن پژوهش های قرآنی در زمینه های ادبی،عامل مهمی جهت شناخت بهتر و عمیق تر مفاهیم قرآن می باشد.

«شاهد» از نظر لغت به معنای «لسان»است. و گفته می شود:«لفلان شاهد حسن»أی «لسان مبین و تعبیر حسن» و«شاهِد»،به کسی گفته می شود که به موضوعی آگاهی دارد و آن چه را که می داند ذکر می کند و «شهادة»به معنای خبر قاطع می باشد.

«شاهد» از نظر اصطلاحی،عبارت است از هر آن چه نحویان از آیات قرآنی ، احادیث نبوی و گفته های نثر وشعر برای توضیح و تبیین قاعده نحوی به آن ها استشهاد می کنند.

هر عالم نحوی بی نیاز از «شاهد» نمی باشد تا به وسیله ی آن دیگاه نحوی اش را تحکیم ببخشد و آن را تثبیت گرداند به ویژه هنگامی که در باب آن اختلاف آراء باشد و یا اینکه خارج از قیاس باشد.

شواهد،جایگاه مهمی در علم نحو دارند چرا که شواهد موضع استنباط قواعد نحوی هستند.شاهد،حجّت نحو است که در موارد زیر به کار می رود.

·        اثبات صحّت قواعد نحوی

·        تقریر و تثبیت قواعد نحوی

·        جایز دانستن مواردی که مخالفت قیاس دارند.

·        پاسخ دادن به آراء مخالف و إثبات اشتباه  و اظهار ضعفِ مذهب نحوی آن ها

اهمیت بحث قرآنی در زمینه شواهد ادبی به خصوص شواهد شعری بر کسی پوشیده نیست؛چرا که بحث شواهد شعری قرآن با جنبه های مختلف لغوی،نحوی و بلاغی،افق های جالبی دارد و در تحکیم و تثبیت فهم آیات قرآنی،نقش مؤثری را ایفا می کند.بنابراین شایسته است بیش از این به این مسأله توجه شود.از طرفی دیگر از آنجا که کشف شواهد ادبی و بلاغی قرآن مفسران و قرآن پژوهان را در حل مشکلات تفسیری و فهم دقیق آیات و رفع شبهات کمک شایانی خواهد کرد از این رو می توان گفت کاربردی کردن پژوهش های قرآنی در زمینه های ادبی،عامل مهمی جهت شناخت بهتر و عمیق تر مفاهیم قرآن می باشد.

نام سازمان یا نهاد سفارش دهنده و تشریح حمایت مالی

( اسحاق   طالب بزرگی )

1398/03/20

با سلام و احترام

لطفا پیرو درخواست پژوهشی ذکر شده در این بخش، نام سازمان یا دانشگاه مورد نظر و میزان و نحوه حمایت مالی این طرح را بفرمایید. با تشکر


حامیان پیشنهادیه:

بدون حامی