اثر سن (جاده جنگلی –مسیرچوبکشی) و ارتفاع از سطح دریا بر رستنی¬ها و عوامل محیطی حاشیه جاده¬ و مسیرهای چوبکشی (مطالعه موردی : جنگل¬های اسالم)

The effect of age (skid road and forest road) and altitude on vegetation and environmental factors in the edge of the road and skid trails. case study : Asalem forests.

  • جزئیات
  • خلاصه پژوهش
  • تعریف مسئله
  • اهمیت و ضرورت
  • اهداف
  • توضیحات تکمیلی
  • حمایت‌های موردنیاز
  • فایل‌های پیوست
  • پیام‌ها
  • حامیان پیشنهادیه
:   کاربردی
:  
دکترا
مهندسی منابع طبیعی
مهندسی منابع طبیعی - جنگل داری و علوم جنگل
:   6 ماه
:   1397/06/07

جنگل یک اکوسیستم طبیعی و پویاست که تمام اجزای آن از گیاهان تا لاشبرگ و از موجودات زنده بسیار ریز تا موجودات زنده بزرگ در تعامل با یکدیگر هستند تا جنگل به حالت کلیماکس خود برسد، گاهی عوامل بیرونی از جمله دخالتهای انسانی موجب برهم زدن این تعادل می­شود. از جمله این دخالتها ساخت جاده­های جنگلی و مسیرهای چوبکشی است (Brown et al., 2013). ساخت جاده­ها و مسیرهای چوبکشی نوعی اختلال در عرصه­های منابع طبیعی به وجود می­آورد که موجب اثراتی بر روی زادآوری (Belinchon et al., 2007)، (کرمی­راد، 1393)،(Arevalo, et al 2005)، (Bowering et al,.2006 (Finzi, and Canham،(2000،(Watkins et al ,.2003)، (Hansen and Clevenger,. 2005 (Negishi et al,.2004)؛Avon et al)2010)،(Dickinson et al,.2000)، ( (Harper et al,.2004)؛( Delgado et al,. 2007 ) ، ( Nielsen, 2007) خصوصیات خاک (Buckley et al., 2003) (ترابی 1388)، ( ,Müllerová2011)، ( McCay et al., 2013) ؛ (Karim and Mallik, 2008پوشش درختی و درختچه­ای و علفی (Laurance et al.2010) (Mourelle, 2001)(حسینی،1387) (نجفی و همکاران، 1389) ؛ (Flory and Clay,. 2006) ؛ (Nielsen, 2007) نور، درجه حرارت، رطوبت(Haskell, 2000) در اطراف جاده­های جنگلی می­شود. جاده­سازی و مسیرهای چوبکشی عمده­ترین دخالت و دگرگونی در طبیعت بکر جنگل و از پرهزینه­ترین فعالیتها برای مجریان طرح­های جنگل­داری است. برای ساخت جاده­های جنگلی دلایل متعددی عنوان شده است که از مهم ترین آن ها می­توان مدیریت، حفاظت و احیای جنگل­ها برای ایجاد کمترین خسارت به جنگل (درویش صفت و همکاران، 1386)، حفاظت موثر از جنگل ( برای مثال از طریق مقابله با آتش سوزی، مبارزه با آفات و حشرات، مدیریت حیات وحش و غیره) (Avon et al., 2010)، تسهیل در مدیریت بهره­برداری، جنگل­شناسی، جنگل­داری، حفاظت از جنگل و توریسم (Demir and Hasdemir,2005) استفاده بهینه از خدمات جنگل (نکویی مهر و همکاران، 1385)، سازمان­دهی منطقه، بهره­برداری، حمل و نقل محصولات جنگلی را نام برد (Vandvik et.al., 2005). اهمیت تاثیرات ناشی از جاده­ها بر مسیرهای چوبکشی تا حدی است که، شاخه­ی جدیدی در علم اکولوژی به نام اکولوژی جاده[1] ظهور کرده است (زبر دست، 1390).



 

 

که در آن مفهومی به نام محدوده­ی اثر جاده تعریف می­شود، که عبارت است از ناحیه­ای در اطراف جاده که آثار مهم اکولوژیکی ناشی از آن محدوده قابل ردگیری و شناسائی است (Forman et al.,2002). با توجه به ارزشمندی و محدود بودن جنگلهای ایران، بخصوص جنگل­های بخش شمال کشور، اثرات اکولوژیکی جاده­های جنگلی و فهم عمق این تاثیرات به منظور حداقل­سازی آنها اهمیت ویژه­ای پیدا می­کند (نوری و همکاران، 1391). از جمله اثرات منفی زیست محیطی کاهش سطح جنگل در میکروکلیما، تخریب زهکشی طبیعی، تخریب خاک و تغییر رژیم نوری، اسیدیته، رطوبت و غیره را در پی دارد Venkatram,2007)). در واقع جاده­ها با تغییر دادن میزان نور دریافتی، رژیم باد، رطوبت و دما سبب تغییر میکروکلیمایی و حتی ماکروکلیمایی می­شوند  (Forman, 2003). جاده­ها قادرند، ویژگی­ها و ساختار خاک، فعالیت میکرو و ماکروفون خاک، عمق لاشبرگ و همچنین ساختار و فلورستیک گیاهان کنار جاده را تغییر دهند (Haskell,2000). که این تاثیرات با توجه به نوع ساختمان جاده، مدت زمان استفاده و شدت آن تغییر می­کند (Walker and Bolling, 2000). میزان و شدت تاثیر جاده­ها با توجه به وضعیت شیب و بادهای غالب و پوشش گیاهی حاشیه جاده، متفاوت است. تاثیرات اکولوژیکی جاده­ها شامل، قطعه قطعه شدن زیستگاه در طول ساخت جاده، تغییر زیستگاه در رابطه با محیط و مرگ و میر فردی حیات وحش در اثر برخورد وسایل نقلیه به آنها می­باشد ( Coffin,2007؛, 2004 Bennet) شدت تاثیر نامطلوب جاده­ها با  گذشت زمان و تغییر ارتفاع از سطح دریا ممکن است متفاوت باشد. با تغییر ارتفاع، میزان بارش و دما نیز تغییر می­کند و از این رو نوع و توان رویشگاه­ها در برابر تاثیرات جاده­ها در ارتفاعات مختلف یکسان نیست.(Ar´evalo etal,2005).

بنابراین درک تاثیر جاده­های جنگلی بر روی عوامل اکولوژیکی، اطلاعات حیاتی و مهمی را در مورد تغییرات اکوسیستمهای اطراف آن در اختیار ما قرار می­دهد و از سوی دیگر آگاهی از این تغییرات در طول زمان و عمق تاثیر آنها به مدیریت بهتر جنگلها منجر می­شود و مدیران مربوطه را به تلاش برای طراحی و ساخت جاده­ای که کمترین خسارت و خطر را برای یکپارچگی اجتماعات بیولوژیکی و محیط اطراف خود دارد، ترغیب می­نماید (ذوالفقاز زاده و همکاران، 1391). جاده­های جنگلی و مسیرهای چوبکشی زیادی در شمال ایران وجود دارند که در ارتفاع­های متفاوت از سطح دریا و با سنین مختلف اثرات متفاوتی بر روی اطراف خود گذاشته و هنوز اثرات این دو فاکتور بر روی اکولوژی اطراف راه­های جنگلی مطالعه نشده است. مطالعات انجام شده در ارتفاع مشخص و در زمان ثابتی پس از ساخت جاده­های جنگلی انجام شده است

 

  1. مطالعه تغییرات ارزش شاخص گونه در حاشیه جاده­های جنگلی و مسیرهای چوبکشی در ارتفاع­های مختلف از سطح دریا و سنین متفاوت جاده

  2. مطالعه تغییرات شاخص تنوع زیستی گونه در حاشیه جاده­های جنگلی و مسیرهای چوبکشی در ارتفاع­های مختلف از سطح دریا و سنین متفاوت جاده.

  3. مطالعه تغییرات شاخص پوسیدگی درختان در حاشیه جاده­های جنگلی و مسیرهای چوبکشی در ارتفاع­های مختلف از سطح دریا و سنین متفاوت جاده

 

این مطالعه در سه سری (1، 2 و 3) ناو اسالم حوزه 7 جنگل­های شمال ایران انجام خواهد شد. سه جاده جنگلی در سه ارتفاع متفاوت (700-0، 1500-700 و بیشتر از 1500 متر) و با سه سن مختلف (<10 سال، 20-10 سال و >20 سال) انتخاب خواهد شد. عمود بر روی هر یک از مسیرها در هر یک از کلاسه­های سنی و ارتفاعی (Bowering et al., 2006) با نقطه شروع تصادفی 10خط نمونه با طول 150 متر (برنجی تهرانی و همکاران، 1393) و عرض 5 متر[1] (Enoki et al,.2014) به سمت داخل جنگل (5/2 برابر ارتفاع غالب درختان منطقه) (Makineci et al.,2008) و فاصله 100 متر از همدیگر مشخص (Park, 2001) می­گردد. هر ترانسکت به 5 پلات 150 متر مربعی تقسیم و برداشت پوشش درختی در این پلات­های 150 متر مربعی انجام خواهد شد. در داخل هر پلات 150 متر مربعی پلات­های کوچکتر 30 مترمربعی و 4 متر مربعی به مرکزیت پلات بزرگتر مشخص و به ترتیب داده­های مربوط به پوشش درختچه­ای و زادآوری بالای 5/1 متر ارتفاع و پوشش علفی و زادآوری با ارتفاع کمتر از 5/1 متر برداشت خواهد شد



[1]Belt transect

 

حامیان پیشنهادیه:

بدون حامی